به گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، درس‌گفتار «حکمتِ سرآغاز» که به همت پژوهشکده‌ فرهنگ و هنر اسلامی با تدریس سیدحسین شهرستانی روزهای یکشنبه ساعت ۱۶:۳۰ به صورت مجازی و حضوری برگزار می‌شد، امروز ۲۸ دی‌ماه به جلسه پایانی رسید. 

حکماء گفته‌اند: «النهایات هی الرجوع الی البدایات»؛ پایان‌ها همانا بازگشت به‌سوی آغازهاست. حدود هشت سال پیش درس‌گفتار «جستجوی حکمت اجتماعی در شاهنامه فردوسی» را آغاز کردیم تا به سیاقی دیگرگون با روش معهود اهل ادبیات، با متن بنیانگذار ایران عصر اسلامی مواجه شویم. این سیاحت پرفرازونشیب در جهان بی‌کران حماسه ملی، در اردیبهشت ۱۴۰۴ ظاهراً به فرجام خوش خویش رسید که گفته‌اند شاهنامه آخرش خوش است. گرچه این مثل بی‌تعریضی نیست!

سید حسین شهرستانی در ابتدای این جلسه با اعلام این‌که، این آخرین جلسه درس‌گفتار «حکمتِ سرآغاز» است، به مفهوم امید پرداخت. 

شهرستانی در ادامه عنوان کرد: امید، چیزی است که ناظر به سرانجام است و می‌شود مفهوم امید را در شاهنامه پیگری کرد.

وی افزود: امیدوار بودن یا ناامید بودن یک جامعه برایندی از وضعیت و بهروزی اکنون آن جامعه نیست. یعنی این‌طور نیست که بگوییم چون اوضاع خراب است پس امیدی به آینده نیست. 

شهرستانی در ادامه به مفهوم امید در حماسه، تراژدی و عرفان پرداخت و اظهار کرد که ارتباط امید با بافت حماسه است و افق حماسه، افق امید است. بر خلاف تراژدی که قدرتش در شکست و نابودی است. هر چقدر هم تراژدی‌پرداز بتواند آن وضعیت را بسته و گریزناپذیرتر و تیره‌تر نشان دهد، قدرتش بیشتر می‌شود و گوته هم به همین صورت قدرت تراژدی‌اش را نشان می‌دهد. 

وی افزود:‌ اما در حماسه افق فروبسته مطرح نیست. در حماسه اگر شکستی اتفاق بیفتد در افق امید است. در حماسه تقدیر، دشمن پهلوان نیست. 

این شاهنامه‌پژوه در ادامه به بیان دیالکتیک بین حماسه و تراژدی پرداخت و عنوان کرد: در حماسه یک دیالکتیکی بین بَخت و تقدیر وجود دارد. اما در تراژدی قهرمان یک پذیرش باکراهت دارد. به همین علت داستان تراژدیک تلخ است. قهرمان تراژدیک کسی است که به عالم معترض است. به همین دلیل واقعه کربلا یک مفهوم تراژدیک نیست زیرا قهرمان به تقدیر راضی است و می‌فرماید: الهی رضا برضائک.